پیام سلام مجله آموزشی سرگرمی سینمایی » سلامت » ایا پردنیزولون و دگزامتازون چاق میکنن

ایا پردنیزولون و دگزامتازون چاق میکنن

سلامت | 1395-12-05 | ۴۵۳۰۱ بازدید | نظرات

اضافه‌ وزن یکی از عوارض جانبی بعضی داروها به‌حساب می‌آید. البته این موضوع دلیل نمی‌شود مصرف داروها را قطع کنید و سلامت‌تان را به خطر بیندازید بلکه می‌توانید با کمی تغییر در سبک زندگی یا جایگزین کردن داروهای خود با داروهای دیگر، تحت‌نظر پزشک معالج از این عارضه جلوگیری کنید. دکتر سروش شمشیری، داروساز، شما را در این زمینه راهنمایی می‌کند.

عکس, ایا پردنیزولون و دگزامتازون چاق میکنن

شاید آب آورده‌اید!

داروها اغلب به خودی خود باعث چاقی نمی‌شوند بلکه عوارض جانبی‌شان با اضافه‌وزن همراه هستند. برای مثال بعضی داروها اشتها را افزایش می‌دهند و باعث می‌شوند در مصرف غذا زیاده‌روی کنید. بعضی دیگر نیز بر روند جذب و ذخیره‌سازی گلوکز توسط بدن تاثیر می‌گذارند و از این طریق باعث تجمع چربی در بخش میانی بدن می‌شوند.

بعضی‌ها نیز با ایجاد تغییر در متابولیسم بدن، سرعت سوخت‌وساز کالری‌ها را کاهش می‌دهند. گروهی دیگر نیز باعث افزایش تنگی نفس و خواب‌آلودگی می‌شوند و به این ترتیب ورزش کردن را دشوار می‌کنند. بعضی داروها هم باعث احتباس آب در بدن می‌شوند که البته این نوع اضافه‌وزن به‌دلیل افزایش بافت چربی اتفاق نمی‌افتد و فقط حاصل از تجمع آب است، بنابراین چنین اضافه وزنی دائمی نیست و هر زمان که دوره مصرف دارو به اتمام برسد و بیماری زمینه‌ای برطرف شود، وزن‌تان هم به میزان قبل بازمی‌گردد.

خود را با بقیه مقایسه نکنید

میزان اضافه‌وزن به‌دنبال مصرف دارو در افراد مختلف، متفاوت است. البته این موضوع به نوع دارو هم بستگی دارد. بعضی‌ها ممکن است طی یک سال فقط یک یا دو کیلو وزن اضافه کنند درحالی که بعضی دیگر ۵ تا ۱۰ کیلوگرم یا حتی بیشتر چاق می‌شوند.

در واقع از آنجایی که بیشتر این داروها در دوره‌های طولانی‌مدت و برای بیماری‌‌‌‌های مزمن مصرف می‌شوند، اضافه‌وزن‌شان بیشتر به چشم می‌آید. در هر صورت نباید خود را با افرادی که از داروهای مشابه استفاده می‌کنند، مقایسه کنید. عوارض داروها در همه افراد یکسان نیست. یک داروی خاص ممکن است در فردی باعث اضافه‌وزن و در فردی دیگر باعث کاهش وزن شود، بنابراین حتما در این مورد با پزشک خود مشورت کنید.

داروهای مختلفی می‌توانند با عارضه جانبی چاقی و اضافه‌وزن همراه باشند که در اینجا به ۱۰ گروه از آنها اشاره خواهیم کرد:

انسولین
خوش‌اشتهای‌تان می‌کند!

انسولین‌هایی همچون لیسپرو، آسپارت و گلولیزین می‌توانند باعث افزایش وزن شوند اما انسولین‌های طولانی اثر، تاثیر کمتری بر چاقی دارند. متاسفانه بسیاری از بیماران فکر می‌کنند که با تزریق انسولین می‌توانند هرقدر که می‌خواهند غذا بخورند؛ بنابراین بعضی آنها در مدت ۶ ماه تا ۱۵کیلوگرم هم وزن اضافه می‌کنند!

بعضی پزشکان هم برای کنترل قند خون بالای بیمار در ابتدای درمان، دوز بالایی از انسولین را تجویز می‌کنند و به‌همین دلیل فرد دچار علائم افت قندخون می‌شود، درنتیجه بیشتر از حد معمول مواد غذایی مصرف می‌کند و چاق می‌شود، درحالی که انسولین باید تدریجی تجویز شود.

قرص‌های دیابت
هم چاق می‌کنند هم لاغر!

تعدادی از داروهای دیابت نوع دو باعث کاهش وزن و بعضی دیگر باعث افزایش وزن می‌شوند. داروهای حاوی سولفونیل اوره ازجمله دیابینیز، اینسولاز، گلیپیزاید، گلیبوراید، گلیمیپراید، کلرپروپامید و تولبوتامید باعث تحریک تولید و فعالیت انسولین می‌شوند. انسولین نیز کاهنده قندخون و افزایش‌دهنده اشتها است. این داروها معمولا طی ۳ تا ۱۲ ماه اول درمان بیشتر از ۵کیلوگرم اضافه‌وزن ایجاد می‌کنند.

تیازولیدین دیون (پیوگلیتازون) نیز از دیگر داروهای دیابت است که می‌تواند باعث افزایش وزن شود. اما در مقابل، داروهایی همچون متفورمین، اگزناتاید، سیتاگلیپتین، پراملینتاید و آکاربوز به کاهش وزن کمک می‌کنند یا اینکه بر وزن بی‌اثر هستند.

داروهای کاهنده فشارخون
کالری سوزی را کند می‌کنند

بتابلوکرها مثل آتنولول، متوپرولول و پروپرانولول که برای درمان فشارخون بالا به‌کار می‌روند هم می‌توانند باعث افزایش وزن شوند. برای مثال افرادی که از آتنولول استفاده می‌کنند در ماه‌های اول مصرف به‌طور متوسط ۲٫۵ کیلوگرم به وزن‌شان اضافه می‌شود. درواقع این داروها سرعت سوزاندن کالری را کاهش داده و باعث خستگی و حس رخوت می‌شوند. افزایش مصرف موادغذایی فیبردار و کم‌کالری می‌تواند در تعدیل اثرات جانبی این داروها موثر باشد.

کورتون‌ها
آب را در بدن حبس می‌کنند!

کورتیکواستروئیدها ازجمله بتامتازون، دگزامتازون، هیدروکورتیزون، تریامسینولون، کلوبتازول، فلوسینولون و… معمولا برای درمان آرتریت روماتوئید، آسم، حساسیت یا دیگر بیماری‌های خود ایمنی به کار می‌روند و التهابات دردناک را تسکین می‌دهند. اما در عین حال اگر طولانی‌مدت و در دوزهای مکرر مصرف شوند میزان جذب آب توسط بدن را افزایش می‌دهند.

علاوه براین، چون فرد مبتلا به این بیماری‌ها تحرک کمتری دارد، کالری کمتری می‌سوزاند و دچار اضافه‌وزن می‌شود. پردنیزولون و کورتیزون نیز که برای درمان روماتیسم ماهیچه‌ای به‌کار می‌روند در بیش از ۵۰درصد از بیماران طی یک سال اول مصرف باعث ۲ تا ۱۳کیلوگرم اضافه‌ وزن می‌شوند.

کورتیکواستروئیدهای استنشاقی برای درمان آسم مثل بودزوناید، سیکلزوناید و فلوتیکازون هم دارای عارضه افزایش وزن هستند. ورزش، رژیم غذایی و گاهی مصرف همزمان متفورمین می‌تواند اضافه‌وزن حاصل از این داروها را کاهش دهد.

داروهای ضد روان پریشی
هم آرام می‌شوید هم گرسنه!

داروهای ضد روان پریشی ازجمله هالوپریدول، لوکساپین، کلوزاپین، کلرپرومازین، فلوفنازین، ریسپریدون، الانزاپین و کوئتیاپین که معمولا برای درمان اسکیزوفرنی و افسردگی دوقطبی کاربرد دارند هم می‌توانند باعث افزایش اشتها و وزن شوند. اما نگران نباشید، برای جلوگیری از این عارضه می‌توان تحت نظر پزشک آنها را با داروهایی جایگزین یا همزمان از داروی متفورمین استفاده کرد.

داروهای ضدتشنج و میگرن
۱۵ کیلوگرم افزایش وزن در ۳ ماه!

مصرف داروهای ضدتشنج مثل والپروئیک اسید ممکن است با ۱۵ تا ۲۰کیلوگرم اضافه‌وزن همراه باشد. والپروئیک اسید دارویی است که برای درمان اختلال دو قطبی، صرع، تشنج و پیشگیری از میگرن استفاده می‌شود. البته این دارو در بعضی افراد ممکن است باعث کاهش وزن ‌شود. داروهای کاربامازپین و گاباپنتین نیز طی ۳ ماه اول درمان می‌توانند تا ۱۵کیلوگرم اضافه‌وزن ایجاد کنند.

داروهای ضدآلرژی
خواب آلودگی و فرار از ورزش!

«آنتی هیستامین» یکی از ترکیبات مهم در داروهای ضدحساسیت به‌شمار می‌آید و نمی‌توان آن را از فرمول دارو حذف کرد. این ماده فعالیت آنزیم تنظیم کننده اشتها را در بدن مختل می‌کند. داروهایی که حاوی «دیفن هیدرامین» هستند نیز با افزایش خواب آلودگی باعث کاهش فعالیت بدنی می‌شوند، بنابراین مصرف طولانی‌مدت آنها می‌تواند با افزایش وزن همراه باشد.

داروهای ضدبارداری
ذخیره‌سازی چربی را افزایش می‌دهند

اغلب قرص‌های پیشگیری‌کننده از بارداری از دو هورمون پروژسترون و استروژن تشکیل شده‌اند و از تخمک گذاری جلوگیری می‌کنند. این قرص‌ها تاحدودی می‌توانند باعث اضافه‌وزن شوند زیرا استروژن باعث افزایش ذخیره‌سازی چربی توسط ارگان‌های بدن می‌شود که البته این موضوع حین بارداری یک ضرورت محسوب می‌شود. در صورتی که از این داروها استفاده می‌کنید، بهتر است هر چند وقت یک بار روش خود را با مشاوره پزشک تغییر دهید و از دیگر راه‌های ضد بارداری کمک بگیرید.

داروهای هورمونی و استروژن
از سرعت متابولیسم می‌کاهند

در دوران یائسگی میزان ترشح هورمون استروژن در بدن خانم‌ها کاهش پیدا می‌کند، به همین دلیل فرد دچار علائمی چون گرگرفتگی و عرق کردن‌های شبانه می‌شود. برای رفع این وضعیت پزشک معمولا هورمون درمانی با استروژن را تجویز می‌کند اما این روش خود باعث احتباس آب و افزایش وزن می‌شود، با افزایش وزن، متابولیسم هم کند‌تر می‌شود، بنابراین کسانی که تحت هورمون درمانی هستند باید برنامه غذایی خود را تغییر دهند و به‌طور منظم ورزش کنند.

داروهای روان درمانی و ضد افسردگی
فریب کاهش وزن اولیه را نخورید!

داروهای روان درمانی و اعصاب ازجمله ضدافسردگی‌های ۳ حلقه‌ای اغلب حدود ۴کیلوگرم در ماه اضافه‌وزن ایجاد می‌کنند. تعداد کمی از افراد نیز با مصرف آنها طی ۲تا ۶ ماه بین ۱۵ تا ۲۰کیلوگرم وزن اضافه می‌کنند.

ازجمله این داروها می‌توان به آمی تریپتیلین، دوکسپین، ایمی پرامین، نورتریپتیلین، تریمیپرامین و میرتازاپین اشاره کرد. مهارکننده‌های بازجذب سروتونین مانند سرترالین، فلوکستین، پاروکستین و فلووکسامین نیز در تعداد کمی از افراد ابتدا باعث کاهش وزن شده و بعد از ۶ ماه باعث افزایش وزن می‌شوند. لیتیوم هم در ۱۱ تا ۶۵درصد از افراد طی ۶ تا ۱۰سال مصرف، حدود ۱۰کیلوگرم اضافه‌وزن ایجاد می‌کند.

۴ نکته مهم برای جلوگیری از چاقی دارویی!

اگر در چند ماه اخیر رژیم غذایی و فعالیت بدنی‌تان را تغییر نداده و در عین حال دچار اضافه‌وزن شده‌اید و فکر می‌کنید داروهای‌تان مقصر هستند، به این ۴ نکته توجه کنید:

۱٫ اولین و مهم‌ترین نکته اینکه هیچ‌وقت بدون مشورت پزشک داروهای‌تان را قطع نکنید یا دوز آنها را کاهش ندهید. شاید مصرف این دارو برای شما بسیار مهم‌تر از اضافه‌وزنی باشد که پیدا کرده‌اید.

۲٫ همیشه قبل از اینکه پزشک دارویی برای‌تان تجویز کند حتما در مورد چاق‌کننده بودن آن سوال کنید. گاهی اوقات پزشک می‌تواند داروها‌ی‌تان را با داروهای دیگری جایگزین کند تا دچار اضافه‌وزن نشوید و در عین حال تاثیر درمانی هم از آن بگیرید.

۳٫ اضافه‌وزن حاصل از مصرف دارو معمولا طی ۶ ماهه اول درمان نشان داده می‌شود. اگر میزان اضافه‌وزن‌تان خیلی زیاد است حتما موضوع را با پزشک خود درمیان بگذارید زیرا چاقی می‌تواند بیماری‌تان را تشدید کند و خطر ابتلا به سندروم متابولیک، دیابت، فشارخون بالا، چربی خون بالا و آرتروز را افزایش دهد.

۴٫ اگر مجبورید از داروهایی با عارضه اضافه‌وزن استفاده کنید، برای جلوگیری از چاقی یا کمک به کاهش وزن خود یک دفترچه یادداشت تهیه کنید و هرچه می‌خورید را همراه با زمان آن یادداشت کنید. به این ترتیب کنترل خیلی بهتری روی کالری‌های مصرفی‌ خواهید داشت.

همچنین باید سعی کنید فعال‌تر باشید؛ به جای اینکه تلویزیون ببینید یا قهوه بنوشید همراه با خانواده یا دوستان‌ به پیاده‌روی بروید. فعالیت باعث سوختن کالری می‌شود که خود تاثیر افزایش وزن حاصل از هر دارویی را خنثی می‌کند.
دگزا متازون یا آنطور که بعضا گفته می شود دگزا، یکی از داروهایی است که در اشکال مختلف خود (شربت، قرص، قطره، آمپول و پماد و محلولها) یکی از پرکاربردترین داروهاست و در نتیجه ابهامات و سوالات هم پیرامون آن زیاد است.

معرفی:

دگزامتازون یک دارو از دسته کورتیکو استروئید هاست. از داروهای معروف دیگر در این دسته میتوان به بتامتازون – کورتیزون – پردنیزولون و هیدروکورتیزون اشاره کرد. کورتیکو استروئیدها یا همان کورتون ها داراری اثرات گسترده ای در قسمتهای مختلف بدن هستند که این اثرات گسترده همانطور که می توانند در درمان طیف زیادی از بیماریها مفید باشند، می توانند عوارض جانبی زیادی هم به جا بگذارند.

سوالات رایج:

۱- دگزامتازون چه تاثیری در اشتها و چاق کردن دارد؟

پاسخ: دگزامتازون اشتها را زیاد می کند. علاوه بر آن از طریق ایجاد تورم در بدن شما را چاق می کند. در حقیقت یکی از عوارض استفاده زیاد از کورتون ها ایجاد تورم تدریجی در بدن و افزایش میزان چربی است که باعث پف کردن فرد شده و یا علامتی به نام ماه رخ! (یعنی گرد و پف کرده شدن صورت) می شود. در نتیجه بیمار احساس میکند که چاق و قوی بنیه شده است. اماحقیقت این است که تمام کورتون ها در استفاده مکرر باعث تحلیل رفتن عضلات وپوکی استخوان می شوند.در حقیقت دگزا متازون بدن شما را رسما به یک پفک تبدیل میکند.

۲-من هر وقت سرما می خورم تا دگزا نزنم خوب نمیشوم. چرا؟

پاسخ: اثر دگزامتازون در سرماخوردگیهای رایج بیشتر علامتی است. یعنی باعث سرکوب واکنشهای ایمنی میشود و در نتیجه علائم بیماری را میپوشاند. این قضیه در سرماخوردگی های ویروسی چندان اشکالی ایجاد نمی کند، اما در سرماخوردگیهای همراه با عفونت باکتریایی (مثلا انواع تب دار یا همراه با گلودرد چرکی) با سرکوب ایمنی بدن، برای باکتریهای فرصتی را برای سازماندهی نیروها و تکثیر فراهم میکند و در نتیجه ممکن است چند روز بعد منجر به شعله ور شدن بیماری و حتی ایجاد عفونتهای شدید تنفسی شود

۳- آیا دگزامتازون می تواند در دوپینگ و تقویت استفاده شود؟

پاسخ: کورتونها می توانند نوعی حالت خوش آنی در فرد ایجاد کنند که به euphoria موسوم است. همچنین باعث تغییرات آنی در میزان قند خون میشوند و بصورت کوتاه مدت ممکن است برخی توانایی های جسمانی را افزایش دهند. البته این داروها در دراز مدت هم باعث پوکی استخوان و هم ضعف ایمنی بدن میشوند بنابراین مصرف مکرر آن حتی به قصد دوپینگ اثرات معکوس خواهد داشت.

نکته: دگزامتازون جزو داروهای ممنوع دوپینگ است.

۴-آیا مصرف دگزامتازون در دوران حاملگی مجاز است؟

پاسخ: دگزامتازون از نظر مصرف در حاملگی جزو گروه c است. یعنی نه جزو داروهای بی خطر است و نه جزو داروهای خطرناک. در صورت صلاحدید پزشک در برخی موارد میتوان با قبول برخی عوارض جانبی از این دارو استفاده کرد. مصرف خودسرانه بویژه در حاملگی کاملا ممنوع است. زیرا ممکن است باعث سرکوب غده فوق کلیه در جنین شود.

۵-من مدتهاست که با تجویز پزشک برای تسکین برخی دردهای مفصلی خود از دگزا متازون استفاده میکنم. الان احساس میکنم حال بهتری دارم. آیا میتوانم دارو را قطع کنم؟

پاسخ: یک اصل کلی در استفاده دراز مدت از کورتون داریم. میزان مصرف کورتون به تدریج زیاد میشود و موقع قطع کردن دارو هم اینکار تدریجا صورت میگیرد. قطع تدریجی بصورت افزایش فواصل مصرف و کم کردن میزان داروی مصرف در هربار استفاده است. هیچگاه مقدار زیادی از کورتون را ناگهان مصرف نکنید یا ناگهان قطع نکنید.

موارد مصرف اساسی دگزامتازون:

۱- ضد التهاب (بخصوص در بیماریهای روماتیسمی-حساسیتهای موضعی یا عمومی-کنترل عوارض بعد از جراحیهای دندان و…)

۲-کاهش ادم مغزی یا ریوی

۳-در درمان برخی اختلالات غده فوق کلیوی

عوارض شایع و مهم مصرف کورتون:

در مصرف بصورت موضعی (به شکل پماد و قطره یا محلول): تحلیل رفتن پوست در استفاده دراز مدت، لکه افتادن روی پوست و خشکی پوست، تشدید عفونتهای قارچی

در مصرف سیستمیک (خوراکی یا تزریقی): سرخوشی، عوارض گوارشی، تشدید عفونت ها، بیخوابی، پوکی استخوان (در مصرف طولانی)، ضعف ایمنی ، اختلالات هورمونی (نظیر پرمویی، اختلال عادت ماهانه) اتساع شکم و گرد شدن صورت، اختلال آنزیمهای کبدی، تحلیل عضلانی، چرب شدن پوست و تشدید آکنه، تغییرات روحی (نظیر سرخوشی بیش از حد یا تحریک پذیری عصبی)


مطالب پربازدید

نظرات